De verlichting dient niet alleen voor een betere presentatie, maar is vooral voor de planten nodig voor de groei (fotosynthese).

De kleurweergave index (Ra) geeft aan hoe goed kleuren worden getoond onder licht van betreffende buis. De index wordt aangegeven met een getal op een schaal van 0 tot 100. Hoe hoger de Ra-waarde, des te beter kleuren worden weergegeven. 

 

In het algemeen geldt dat hoe beter de kleurweergave, hoe minder licht de lamp uitzendt. De lampen uit de 90-serie van Philips hebben een Ra van 95, die uit de 80-serie een Ra van 85. Daar staat tegenover dat delampen uit de 90-serie 30% minder licht uitzenden, dan de lampen uit de 80-serie. Dit wil echter niet zeggen dat de 90-serie minder geschikt is voor het aquarium. 

Integendeel, een belangrijk aspect voor een lamp in het aquarium is zijn spectrum. De lampen uit de 90-serie hebben een gunstiger spectrum voor planten. Er zit namelijk meer blauw licht in het spectrum dat dieper doordringt. Een lamp uit de 90 serie kan een zeer gunstig effect hebben op de planten groei!!

De kleurtemperatuur van een lamp geeft aan wat voor licht een lamp uitzendt. De kleur-temperatuur wordt uitgedrukt in K, dat voor graden Kelvin staat. De temperatuur loopt van 2700 K (extra warmwit, dus relatief veel rood licht) tot zo’n 7000-8000 K (koelwit). Hoe hoger de kleurtemperatuur van een lamp, hoe witter het licht dat uitgezonden wordt. Het begrip kleurtemperatuur komt van het verschijnsel dat veel materialen gaan gloeien bij toenemende temperatuur. Naarmate het materiaal heter wordt, veranderd de kleur van het materiaal van rood gloeiend, naar geel en naar wit gloeiend. Ondanks dat, geeft wit licht veelal een koele indruk. Het lijkt soms wat tegenstrijdig, maar men spreekt van koel licht bij hoge kleurtemeraptuur, b.v. 6000 K, en van warm licht bij lage kleurtemperatuur, b.v. 3000 K

 

Als u kleur 33 nog in de bak heeft, moet u die zeer beslist vervangen. De kleur weergave is zeer slecht, en het rendement is laag.

TLD89 is een buis die specifiek voor de aquarium hobby is ontwikkeld. Deze buis is te koop onder de volgende namen; aquastar, aquarel, fluora de kleurtemperatuur van deze buizen is 10000 K.

Er zijn drie merken Tl-buizen, te weten Philips, Osram en Sylvania. Ze gebruiken alle drie poeder van dezelfde fabriek ter vervaardiging van de fluorescerende laag aan de binnenkant van het glas.

De volgende conversietabel geeft de TL-lichtkleuren van de drie merken met de overeenkomende lamptype.

 

De Nieuwe Generatie (NG) TL-lampen van Philips hebben een driecijferige code meegekregen die zowel laat zien wat de kleurweergave index is als de kleurtemperatuur:

 

Het aantal branduren van een TL-buis ligt voor de normale 80-serie op 8000 uur en voor de 80NG-serie zelfs op 12000 uur. Het verlies van een 80NG buis is maximaal 10 % over de gehele levensduur. Dat betekent dat de buis boven de bak kan blijven hangen tot hij de geest geeft. Met een brandduur van 12 uur per dag zal dat na ca. 1000 dagen zijn, ofwel na bijna drie jaar!!

Lampen uit de 90-serie hebben een hoger rendementsverlies. Na ca. 8000 branduren is het verlies ongeveer 20 % geworden. De lamp doet het dan nog wel, maar moet toch vervangen worden. Bij 12 brand uren per dag is dat na ongeveer 2 jaar. Philips geeft trouwens met een code aan wanneer de lamp is vervaardigd: 7A betekent januari 1997, terwijl A7 gebruikt voor januari 1987 en januari 2007. 

Geef de datum van ingebruikname aan op (uiteinde) TL-lamp, zodat je altijd kunt zien hoelang de buis in de bak in gebruik is.

Let er op dat je niet alle TL buizen tegelijk vervangt, maar met een interval van minimaal 3 maanden.

Lampen met een doorsnede van 38 mm worden niet meer gebruikt de huidige lampen hebben een doorsnede van 26 mm.

Stel de hoeveelheid op het aquarium in tusssen 2 en 4 Watt/dm2. Als voorbeelden werden gegeven:

1.25 x 0.50 x 0.40            3 x 36W

1.60 x 0.50 x 0.40            2 x 58W

2,25 x 0.60 x 0.50            4 x 58W

De getallen zijn richtlijnen. Elke aquariaan zal zelf moeten ondervinden hoeveel licht de bak odig heeft. De stand van de bak in de kamer is ook van invloed.

Per 30 cm schoon water bedraagt het lichtverlies 50%!!!

De lengtes van van TL-buizen zijn gerelateerd aan het wattage van een lamp:

         15W            0.45m

         18W            0.60m

         30W            0.90m

         36W           1.20m

         38W           1.05m

         58W           1.50m

De diameter van deze (Philips)buizen bedraagt 26 mm. Pas de lengte van het aquarium zo mogelijk aan, aan de lengte van de gebruikte buizen!! Dus een 1.60m aquarium met 58W (=1.50m) Tl-buizen.

Voor een bak met lengte van 2 m, is het te overwegen om gebruik te maken van 2 x 30W (=2 x 0.90m) lampen in het verlengde van elkaar. Hierdoor kan de lichtkap in makkelijk in tweeën worden gesplitst, wat een stuk beter hanteerbaar is.

De ideale (minimale) afstand tussen de Tl-buizen is 10 cm hart-op-hart. Het dichter op elkaar plaatsen geeft niet meer licht

Gebruik waterdichte lamphouders met wurgringen.

Het is aan te raden reflectors te plaatsen achter de lampen zodat de lichtopbrengst hoger is. Kleur van de lichtkap matwit geeft de beste reflectie. Trespa heeft de voorkeur. Het trekt niet krom, en is goed bestand tegen water. Het is wel zwaar.

Gebruik geen aluminium clips om de buizen in te bevestigen. Deze clips kunnen braampjes bevatten waardoor de lampen beschadigen. Gebruik van kunststofclips is daarom te prefereren.

Gebruik voor kleine Tl-buizen (vb 8W) een S2 starter i.p.v. een S10 starter. Vervang altijd de starter bij het vervangen van uw lamp. Een slechte starter kan de levensduur van een lamp ernstig verminderen.

Voorschakelapparaat en TL-buis zijn een twee-eenheid. M.a.w. de wattages behoren op elkaar afgestemd te zijn. Bij een 36W lamp behoort een 36W voorschakelapparaat. Het voorschakelapparaat (vsa) bepaalt per slot van rekening hoeveel vermogen een lamp toegediend krijgt. 

N.B. een voorschakel apparaat gebruikt zelf een vermogen van ongeveer 30 % van het vermogen van de lamp, en kan dus behoorlijk warm worden. B.v. een 36W vsa verbruikt dus ongeveer 12W. Bevestig het vsa altijd op metaal en het liefst met enige tussenruimte tot de ondergrond. Metaal geleidt nu eenmaal beter dan hout. Bovendien kan hout niet tegen de relatief hoge temperaturen werktemperatuur 80ºC (bij storing tot zo’n 140°C) die vrijkomen van het vsa.

De afstand tussen lamp en voorschakel apparaat moet niet groter zijn dan 1.50m. Het voorschakelapparaat heeft een levensduur van ca. 15 jaar. 

Als bij aanschaf van een TL-buis een van de twee uiteinden van de TL-buis zwarte vlekken vertoont is dat niet erg. Dit is het gevolg van een ophoping van de kwik, die zich bij de eerste keer aanschakelen zal verdelen over de buis.

Echter, afzwarting van de uiteinden na een aantal jaren dienst betekent verdamping van de elektrodes en neerslag daarvan op het glas van de lamp. De lamp is dus aan vervanging toe. Zwarte vlekken verder naar het midden van de buis betekent kwikneerslag.

Bevestig geen ventilator in de lichtkap. Afgezien van de (hout)resonantie die het kan veroorzaken kan het leiden tot een te koude omgeving voor de TL-buizen waardoor deze slechter gaan werken. Zorg voor natuurlijke (trek)ventilatie in de lichtkap om de warmte af te voeren.

Een Grolux-lamp is uitstekend geschikt als kijklicht, maar heeft een rendement van nul komma nul. Het groeirendement van een 80-lamp t.o.v. grolux is 180% terwijl die van een 90 lamp t.o.v. Grolux zelfs boven de 200% ligt.

Een Aquarel-lamp (koudlicht) heeft daarentegen een hoge lichtopbrengst en een hoge Ra. Deze lamp is speciaal ‘ontwikkelt’ voor het aquarium en wordt veel toegepast door aquarianen. In combinatie met lampen uit de 80- en 90-serie schijnt het effect zeer goed te zijn

Naast de combinatie vsa/starter zijn er ook elektronische schakelsystemen op de markt (RGG-verlichting). Deze zijn verkrijgbaar voor een tot acht lampen (tegelijkertijd) en met dimmermogelijkheid. De prijs van een TL dimmer komt op ca. € 85,-.   Voordelen zijn een energiebesparing van zo’n 20% (minder Watt nodig dan vsa’s, vb 10W ipv 2x12W vsa), snelle ontsteking van de lampen waardoor deze niet meer knipperen bij het aangaan, een hogere lichtfrequentie (dus geen stroboscopisch effect meer), starters overbodig, minder warmteontwikkeling (minder Watts). De lampen gaan langer mee. De dimbare versies zijn traploos manueel of automatisch regelbaar. De benodigdee electronische voorschakelapparatuur is er in 1 of 2 lamps uitvoering. Kosten resp. € 55 tot 77,-  incl BTW.

 

Als u van plan bent om zelf de lichtkap te bouwen adviseer ik zeker om deze dimbare TL verlichting te gebruiken. Het is een fantastisch gezicht om het zonnetje te zien ondergaan. Ook de vissen varen er wel bij.